Thế nhưng Anh Tông hoàng đế thể nhược đa bệnh cũng không thể ngồi trên ngai vàng bao lâu, chỉ hơn bốn năm một chút đã nối gót phụ hoàng trên danh nghĩa của mình mà lìa đời, giao lại cả một đế quốc rộng lớn cho trưởng tử Triệu Húc khi ấy còn chưa đầy hai mươi tuổi.
Thiên tử đăng cơ tất phải đổi niên hiệu. Đại Tống từ đó đổi niên hiệu từ Trị Bình sang Hy Ninh, mà năm nay chính là năm thứ hai. Vị tân hoàng đế này, hẳn chính là người gắn liền mật thiết với cuộc biến pháp của Vương An Thạch - Tống Thần Tông… Nghĩ tới đây, trong lòng Hạ Phương chợt rùng mình.
Đúng rồi! Thần Tông là miếu hiệu, hoàng đế chưa băng hà thì chưa được hưởng. Nếu lỡ lời mà gọi đương kim thiên tử như vậy, e rằng sẽ không có kết cục tốt đẹp. Hạ Phương khẽ thở dài, đây lại là thường thức do ký ức trong đầu truyền lại cho hắn.
Tạm không bàn đến việc nên xưng hô đương kim hoàng đế thế nào, việc Triệu Húc bất mãn với những tệ tích tích tụ suốt mấy chục năm qua của triều Tống, có ý định học theo Thương Ưởng biến pháp để từ đó phú quốc cường binh, Hạ Phương có thể khẳng định chắc chắn một trăm phần trăm.
Cho dù không dựa vào chút hiểu biết lịch sử nông cạn của bản thân, chỉ nhìn vào một thiên triều thượng quốc đường đường, nắm trong tay trăm vạn binh mã, vậy mà mỗi năm vẫn phải dâng tuế tệ cho Liêu quốc và Hạ quốc, dùng tiền để đổi lấy sự yên ổn. Tự xưng là Trung Quốc, lại bị tứ di ức hiếp; một đại quốc mênh mông phải chịu nỗi nhục nhã như vậy, nghĩ đến thôi, phàm là người Tống còn chút liêm sỉ cũng đều phẫn uất không thôi. Ngay cả Hạ Phương cũng bị ký ức còn sót lại ảnh hưởng, trong lòng dâng đầy oán phẫn. Tiểu dân đã thế, huống chi là chủ nhân của Đại Tống, huống hồ đương kim hoàng đế Triệu Húc mới chỉ ngoài hai mươi, chính là độ tuổi dám làm dám nghĩ, không câu nệ lề thói cũ.
Mà việc Hạ Phương hiện giờ phải nằm liệt trên giường không thể cử động, truy nguyên đến cùng, cũng là vì quân lực Đại Tống không hưng thịnh, nhiều lần bị Tây Hạ ức hiếp.
Chủ nhân cũ của cơ thể mà Hạ Phương đang chiếm giữ họ Hàn, tên Cương, có biểu tự là Ngọc Côn. Tên và tự đều do thầy khai tâm thuở nhỏ của Hàn Cương đặt cho, lấy điển cố từ câu “Kim sinh Lệ Thủy, ngọc xuất Côn Cương” trong Thiên Tự Văn.
Nghĩ tới đây, Hạ Phương không khỏi lại cười khổ. Chuyện hắn xuyên đến thời Tống hẳn đã là sự thật không thể nghi ngờ. Bằng không trong đầu hắn sẽ không xuất hiện thêm một đống cổ văn và thơ từ mà hắn chưa từng đọc qua, càng không thể biết những điển cố ấy. Đó đều là những thứ Hàn Cương kia từ sau khi vỡ lòng, suốt hơn mười năm qua từng bước ghi nhớ.
Nhà họ Hàn không thể coi là giàu có, nhưng trong thôn Hạ Long Loan - nơi phần lớn các làng mạc ở lộ Thiểm Tây đều nghèo khó tương tự - cũng có thể tính là hộ khá giả. Có hơn trăm mẫu ruộng, một con trâu cày. Chỉ là vẫn chưa đến mức địa chủ, ngày thường đều tự mình canh tác, chỉ khi nông vụ bận rộn mới thuê thêm vài người làm ngắn hạn; còn nghề chính trong nhà là trồng rau. Từ mấy mẫu ruộng rau tốt có thể gọi là phì nhiêu bên bờ khúc sông, trồng các loại rau như hẹ xuân, cải thu*, rồi đem bán vào thành Tần Châu chỉ cách một con sông, gần trong gang tấc, tiền bạc đổi về đã duy trì cuộc sống ổn định của gia đình suốt hơn hai mươi năm qua.
*: “Xuân hẹ thu cải” (nguyên văn: xuân cửu, thu tùng) chỉ các loại rau theo mùa, hẹ vào mùa xuân và cải vào mùa thu.
Hàn Cương là con trai thứ ba trong nhà. Cùng với hai người anh trai phía trên, hắn đều may mắn được nuôi dưỡng đến tuổi trưởng thành. Ở thời Tống khi tỷ lệ trẻ nhỏ chết yểu vượt quá một nửa, đến cả hoàng thất cũng khó tránh khỏi cảnh tuyệt tự, đây có thể xem như một kỳ tích nhỏ.
Đại ca của Hàn Cương kế thừa gia nghiệp, nhị ca tòng quân nhập ngũ, còn bản thân hắn từ nhỏ đã thông minh lanh lợi, nên trong nhà thắt lưng buộc bụng cho hắn đi học. Tám tuổi vỡ lòng, mười hai tuổi đã đọc thông Ngũ Kinh cùng nhiều điển tịch khác, là tú tài có tiếng trong mười dặm tám làng. Đến năm kia, tức Trị Bình năm thứ tư (Công nguyên 1067), Hàn Cương tròn mười sáu tuổi, liền từ biệt cha mẹ, giống như các sĩ tử đương thời, rời nhà ra ngoài du học.
Bắc Tống thái bình đã trăm năm, văn phong hưng thịnh cực thịnh. Sớm hơn có Tôn Phục, Hồ Viện; gần đây có Âu Dương Tu, Chu Đôn Di; còn hiện tại có Vương An Thạch, Tư Mã Quang, Thiệu Ung, Trình Hạo, Trình Di. Người nổi danh, kẻ vô danh, học giả đại nho tầng tầng lớp lớp xuất hiện không ngừng.
Mà ngay tại Quan Tây cũng có một bậc bác học hồng nho khai tông lập phái, họ Trương tên Tái. Trương Tái ở vùng Quan Trung thu nhận môn đồ rộng khắp, đệ tử đông đảo, học phái do ông sáng lập được gọi là Quan học. Hàn Cương chính là đến nương nhờ dưới môn ông, chuyên cần khổ đọc suốt tròn hai năm.
Lộ châu nơi nhà họ Hàn tọa lạc vốn không yên bình - đó là Tần Châu, Thiểm Tây, vùng biên thùy Tây Bắc của Đại Tống. Ở thế kỷ hai mươi mốt, phong thổ nhân tình Thiểm Tây Hạ Phương từng thấy rất nhiều, nhưng chưa bao giờ trải qua chiến hỏa. Thế nhưng vào thời Bắc Tống, vì trực diện với Tây Hạ, nên Thiểm Tây năm nào cũng binh tai không dứt.
Trong ký ức mà Hàn Cương để lại, hơn hai mươi năm trước, Lý Nguyên Hạo sau khi kế thừa ngôi cha, thống lĩnh các bộ Đảng Hạng vùng tây bắc, liền giương cờ phản loạn. Lý Nguyên Hạo tàn bạo vô nhân, lại háo sắc, đến cả con dâu cũng không buông tha, cuối cùng cũng chết dưới tay chính con ruột mình. Nhưng ông ta quả thực là một nhân kiệt, từ bỏ họ được Tống triều ban cho, tìm cho mình một tổ tiên người Tiên Ti, đổi sang họ Ngôi Danh. Ông ta lãnh đạo bộ Đảng Hạng Ngân Hạ vốn đã nửa độc lập, chiếm lấy hai châu Hưng, Linh trên bình nguyên Hà Sáo, tự xưng đế, lập nên chính quyền Tây Hạ. Trong vòng mấy năm ngắn ngủi, ba lần đại chiến quy mô lớn, quân Tống đều đại bại, hơn mười vạn đại quân bị tiêu diệt, cuối cùng chỉ có thể thừa nhận sự tồn tại của nước Tây Hạ.
Trả lời kèm Trích dẫn